Thứ Năm, 9 tháng 5, 2013

Kinh tế chao đảo, ăn uống béo bở

Hamburger, món ăn nguyên gốc từ TP. Hamburg, Đức Quốc

Viết về đề tài thực phẩm, làm tôi nhớ đến những ngày làm việc trên Công Trường Tây Ninh vào năm 1978 trong thời Bao Cấp, chế độ tem phiếu thực phẩm đã đưa đến sự thèm thuồng đói khát - những lóng mía tươi nhai đến gảy răng... làm giảm sự đòi hỏi chất đường trong cơ thể, những miếng khoai mì trồng bên cạnh công trường giúp đỡ đói lòng... Với tình hình kinh tế toàn cầu khó khăn hiện nay, mời các bạn xem qua chế độ ăn uống ở Hoa Kỳ.

Kinh tế chao đảo, ăn uống béo bở
Phỏng theo bài viết của Karen Ravn - Los Angeles Times

Giá thị trường chứng khoán đang tụt xuống thì giá ở các tiệm bán thực phẩm gia tăng. Chỉ cần nghĩ đến là bạn đã mất ngon miệng -- thế là theo một cách lựa chọn, đem đến cho bạn sự thèm muốn một vài thức ăn ngon. Thật vậy, khi nền kinh tế suy sụp và trôi đi, chỉ còn có chuyện để nói về cách người ta ăn uống và cả ngay cân lượng cơ thể con người.

Bạn có thể nghĩ rằng giá thực phẩm tăng buộc mọi người trong nước phải ăn kiêng, kẹt tiền tiêu, thắt lưng buộc bụng và ăn ít đi. Hãy quên điều đó! nhiều chuyên viên về thực phẩm lo ngại giá thực phẩm leo thang sẽ đem đến hậu quả ngược lại - vổ thành béo phì cả quốc gia.


Photobucket
Bắp su | $0.79 USD/cân
Ăn các thứ rau tương tự. Chẳng hạn bắp su trắng thái mỏng và đóng gói rẽ hơn các loại bắp su xanh.

Quan điểm khoa học cho thấy rằng vật giá thay đổi làm cho người ta cũng thay đổi cách mua sắm và số lượng hàng mua. Chẳng hạn như một thức ăn tăng cao giá, chẳng những người ta mua ít đi mà đôi khi lại mua thức ăn khác rẽ tiền hơn để thay thế. Và tất nhiên thực phẩm rẽ tiền chứa nhiều calories hơn là các loại dán nhãn hiệu giá cao. Hiện thời giá quả cam đang tăng, người ta không mua nhiều loại trái cây nầy. Và một vài người quyết định đi mua bánh ngọt thay vào. Ngày nay, “Người ta dùng thực phẩm kém cho sức khoẻ và rẽ tiền nhưng chẳng bận tâm nghĩ đến họ” Giám đốc Cơ Quan Nghiên Cứu sự Béo Phì ở Đại Học Washington tại Seattle, ông Adam Drewnowski cho biết.

Chẳng có gì lạ khi thực phẩm giầu calories (khoai tây chiên mỏng, sốt chấm, bánh ngọt, kẹo) thường thường giá hạ hơn các loại thực phẩm chứa ít calories (su broccoli, măng tây, trái lê, trái việt quất). Thực phẩm chế biến thì được sản xuất ít tốn kém hơn, dễ vận chuyển và tích trử. Trong một ghi nhận của các nhà khảo cứu, đấy là một phần do đường lối canh nông mà người ta có thể thay đổi và một phần do chính trạng thái tự nhiên của thực phẩm không thay đổi được.

Photobucket
Hạt yến mạch | $2.29 USD
Đừng mua loại đã chế biến. Hạt đải trấu chưa xay có nhiều chất xơ và là nguồn chất đạm.

“Bạn sẽ thấy tình trạng nầy kích động cả việc thiếu và thừa dinh dưởng như thế nào,” Giám đốc Trung Tâm Rudd về Sách Lược Thực Phẩm và bệnh Béo phì tại Đại Học Yale ở New Haven, Connecticut - ông Kelly Brownell cho biết.

Mặc dù sự việc về chế độ ăn uống có thể đi trật đường những khi nền kinh tế suy thoái, không thể nào tiếp tục như thế. Liên quan đến câu chuyện nầy, chúng tôi cung cấp cho bạn một vài mẹo vặt để duy trì chế độ ăn uống rẽ tiền và lành mạnh.

Ăn uống với giá cả hợp lý
Drewnowski đã nhiều năm qua luận bàn rằng việc ăn uống lành mạnh không chỉ riêng là chọn đúng thực phẩm. Mà còn có khả năng chi tiêu cho việc chọn lựa. “Chỉ cần bỏ tiền ra,” ông ta viết trong một bài báo ở Đại Học Washington, chuyên khoa về Sức Khoẻ Công Cộng, “chất béo và chất ngọt thì rẽ tiền, trong khi thực phẩm lành mạnh thì cao giá hơn.”

Ông có thu thập những dữ kiện. Vào năm 2004, trong bài báo đăng trên tạp chí Nutrition Today, ông ta và một công tác viên, bà Anne Barratt-Fornell, một cố vấn về ung thư và sức khoẻ tại Đại Học Michigan, Trung tâm Hổn Hợp về Ung Thư Ann Arbor, đánh giá về 200 thực phẩm bày bán ở một siêu thị tại Seattle và nghiệm thấy một cách tổng quát thực phẩm chứa đầy năng lượng là - chẳng hạn như nó chứa càng nhiều calories trên mỗi đơn vị đo lường thì giá thành của calorie giảm xuống. Nói một cách khác, khách hàng có thể có trội hơn số lượng calories với món tiền họ bỏ ra mua các loại thực phẩm đầy chất béo, đường và tinh bột hơn là nếu họ dùng số tiền để mua các thực phẩm chứa đầy vitamins, chất khoáng và chất xơ.

Photobucket
Đậu haricot vert đông lạnh | $1.79 USD/cân
Nếu không phải đúng mùa hái đậu, nên mua đậu đông lạnh. Nó tốt hơn là mua đậu trái mùa.

Với giá bán lẻ vào năm 2003, khách có thể mua đầy calories mà họ cần đến mỗi ngày với giá cả dưới 1 đô-la nếu họ chỉ mua độc nhất dưới dạng ngũ cốc chế biến có thêm chất đường và chất béo. Ngược lại ở tột cùng bên kia, số lượng calories cần thiết hàng ngày có thể hơn gấp trăm lần nếu khách hàng chọn những thức ăn như cá hồi tươi, rau cải lông, trái mâm xôi raspberries. (Chất đường trong raspberries hiện giờ, giá khoảng 100 lần đắt hơn là đường tinh lọc đóng gói trong bao).

Theo một nghiên cứu vào năm 2007 trong Journal of the American Dietetic Assn. của Drewnowski và Pablo Monsivais, một nhà phân tích và nghiên cứu tại Trung tâm Dinh Dưỡng và Sức khoẻ Công cộng tại Đại Học Washington về sự khác biệt giá cả giữa thực phẩm giầu và nghèo calories hình như lớn rộng ra. Lấy điển hình trên giá bán lẽ của phần lớn những dây chuyền siêu thị quanh vùng Seattle, các nhà nghiên cứu đã so sánh vật giá của 372 thực phẩm và đồ uống từ năm 2004 đến 2006.

Giá trung bình đã tăng lên 7,9%. Nhưng không đồng bộ. Sau khi chia những loại thực phẩm cứng thành 5 mức độ - từ loại chứa nhiều calories/gram cho đến loại ít calories - các nhà nghiên cứu nhận thấy giá thực phẩm chứa đầy calories hiện đang tăng giá nhẹ nhàng, trung bình là tăng 1,8%. Nhưng giá thực phẩm chứa ít calories đã tăng cao, trung bình tăng lên đến 19,5%.

Drewnowski chẳng có thêm con số nào khác, nhưng ông ta ước đoán rằng “Những xu thế nầy giờ có lẽ tồi tệ hơn.”

Những dạng mua sắm
Các nhà nghiên cứu kiểm nghiệm cách xử lý của người tiêu thụ trong tình thế nơi mà thực phẩm giầu calories không tăng giá là bao trong khi thực phẩm ít calories lại tăng nhẩy vọt.

Chẳng hạn như một nhóm ở Đại Học New York nghiên cứu tại thành phố Buffalo kiểm nghiệm trên mô hình cung cách mua sắm ở các tiệm tạp hoá trên 47 bà mẹ có tuổi từ 25 đến 50 trong một thí điểm được dựng lên y như một tiệm bán thực phẩm. Các bà mẹ lựa chọn cách mua hàng của họ trên những tấm phiếu giới thiệu 60 món thực phẩm khác nhau - một phân nữa số thực phẩm được xem là lành mạnh chứa ít calories, phân nữa còn lại là thực phẩm không lành mạnh và chứa nhiều calories - với những hình ảnh in trên phiếu mặt trước và những dữ kiện về dinh dưởng ở mặt sau. “Giá cả” thực phẩm cũng được in lên phiếu và khác nhau dựa trên thứ bậc của chương trình nghiên cứu.

Photobucket
Cá hồi đóng hộp | $3.29/ hộp 12-ounce
Hãy ăn cá đóng hộp. Nó rẽ tiền hơn cá tươi và có nhiều chất vôi hơn.

Khi giá cả tăng vọt, theo việc kiểm nghiệm cho thấy các bà mẹ mua ít đi cả 2 loại thực phẩm giầu và nghèo calories. Điều nầy chứng tỏ rằng khi giá cả tăng trong những ngày hôm nay dẩn đưa người ta đến việc mua thực phẩm ít đi.

Nếu như việc tăng giá xẩy ra, lẽ tất nhiên nó cũng có những hậu qủa không được khả quan, bao gồm cả đói ăn và thiếu dinh dưởng. Bên phía khả quan, nó giúp việc giải quyết căn bệnh của quốc gia về béo phì dễ dàng.

Đó chỉ là ý nghĩ tốt. Nhưng đối diện với những gì xẩy ra hiện nay, những người nặng cân quá mức cần phải giảm đi việc dùng thực phẩm giầu calories - và điều nầy không thấy các tài liệu kiểm nghiệm nói đến.
“Khi giá cả chao đảo, có lẽ các bà mẹ sẽ có quan tâm hơn về sức khoẻ,” tác giả viết, họ rất nhạy khi giá cả thực phẩm giầu calories tăng lên - chỉ cần họ mua ít đi khi giá cả tăng chút ít và đôi khi cần xoay qua việc mua các thực phẩm nghèo calories khi giá cả không tăng lên.

Điều nầy ngược hẳn với các bà mẹ béo phì. Họ không ngừng mua sắm thực phẩm giầu calories và chẳng xoay qua việc mua thực phẩm chứa ít calories dù chỉ một món.

“Những bà mẹ quá cân lượng thường muốn mua hàng dựa trên giá cả,” tác giả chính của việc nghiên cứu và cũng là vị giáo sư nổi tiếng về khoa nhi đồng và phòng ngừa y tế tại Đại Học Buffalo ngành y và khoa học về cơ thể ở Buffalo, NY - ông Leonard Epstein cho biết.

Photobucket
Sữa rút chất béo | $1.69 USD/góc tư lít Anh
Sữa đã rút đi chất béo. Loại sữa đầy chất béo đắt tiền hơn là loại sữa rút chất béo, ít calories hơn.

Epstein và những nhà nghiên cứu khác cũng nhận thấy - ít ra trong khi khảo nghiệm - khi giá cả tăng vọt ảnh hưởng đến cách xử lý của khách hàng khác nhau, dựa trên số tiền là bao nhiêu để họ có thể mua sắm.
Trong một đề tài nghiên cứu, trẻ con lứa tuổi 10 đến 14 đầy ắp tiền để mua sắm, chúng tiếp tục mua những thực phẩm mà chúng ưa dùng (dù rất ít) ngay cả khi giá cả tăng vọt lên. Nhưng khi chúng có ít tiền, chúng thường xoay qua việc mua các thứ mà chúng không thích gì cho lắm bởi vì giá rẽ hơn.

Đề tài nghiên cứu nầy cho thấy với đồng tiền khít khao, tìm cho được món hàng giá phải chăng trở thành điều quan trọng hơn cho người mua hàng hơn là mua những món mà họ ưa thích nhất. Vì thế họ đành phải mua nhưng thực phẩm rẽ tiền mà mọi khi khác họ không mua đến. Đây không phải là kết luận hữu lý nhưng chẳng may lại là một điển hình, khi thực phẩm giá rẽ lại có lẽ là loại thực phẩm giầu calories, như Drewnowski và các nghiên cứu gia khác đã cho thấy.

Mua sắm thực phẩm
Thật chẳng phải may mắn khi thực phẩm giầu calories lại rẽ hơn loại thực phẩm ít calories. Nhiều thực phẩm giầu calories được chế biến từ các nhà máy với những số lượng khổng lồ. Các nhà sản xuất thêm chất phụ gia bảo quản giúp cho việc vận chuyển hàng hoá đường dài và kéo dài thời hạn xử dụng hầu như vô tận. Họ còn cho thêm đường, muối và chất béo để chế biến thành sản phẩm mùi vị đồng nhất và thích thú ăn bất cứ lúc nào.

Mặt khác, nhiều thực phẩm ít calories tươi tốt - rau và trái cây, thịt và cá - chuyển đến từ các vườn cây ăn quả, nông trường, trại nuôi súc vật hoặc đại dương. Và chúng chỉ giử được tươi trong một thời hạn ngắn. Chu trình vận chuyển các thực phẩm nầy cũng như thời gian tồn tại có thể kéo dài nhưng chỉ với công sức đáng kể và tốn kém. Ngay cả trong thời vụ, chúng cũng khác nhau về sự dồi dào cùng chất lượng, không những dựa trên những người trồng và thu hoạch chúng mà còn lệ thuộc vào môi trường thiên nhiên.

Photobucket
Đùi gà | $1.29 USD/cân
Thịt ức gà thì tùy theo. Những phần thịt khác của gà thì rẽ hơn. Mua gà nguyên con?
Còn có gì bằng!

Tóm lại, chỉ là những thứ dể làm hơn, nhanh chóng hơn và hết sức rỏ ràng, theo cách nói, món bánh ngọt hoặc khoai tây chiên mỏng chứa 100 calories bảo quản lâu hơn là trồng nên cho được một trái táo ngon thơm rất dể bị hư thối nhanh chóng. Vì thế chẳng có gì lạ khi bánh ngọt và khoai chiên rẽ hơn.

Nhưng không những thế. 60 năm trở lại đây, chính quyền Hoa Kỳ trợ giúp cho việc sản xuất những nông phẩm vụ mùa - ngô, bột mì, gạo và đậu nành - là thành phần các loại thực phẩm chứa nhiều calories. Nhưng muốn nhận tài trợ từ chính quyền, nhà nông buộc phải kềm hảm lại việc trồng rau và hoa quả. Điều nầy có nghiã, trên hết, là có rất ít rau và hoa quả cung cấp cho các chợ mà vì thế chúng trở thành cao giá. Ý tưởng đặt nằm sau việc nầy là thử đặt ngang bằng nhau: nông dân sản xuất nông phẩm với trợ cấp và những người làm vườn bị giới hạn sự cạnh tranh.

Chính sách đặt ra không tốt cho sức khoẻ người tiêu thụ, một giáo sư và cũng là nhà báo tại Đại Học Berkeley, California và là tác giả cuốn sách “In Defense of Food: An Eater’s Manifesto.” - ông Michael Pollan nói. Đấy là kết quả về việc giảm giá một cách giả tạo các nông phẩm và hậu quả các thực phẩm giầu calories đạt mục đích. Rau quả và trái cây bị nâng giá cao một cách giả tạo.

Điều không may cá biệt nầy lại rơi vào thời kỳ kinh tế khó khăn khi người ta bị cuốn hút bởi thực phẩm rẽ tiền và ít cưởng lại hoặc ngoài khả năng để có thể mua được các thực phẩm cao giá.

Photobucket
Đậu đỏ | $1.99 USD/cân
Thỉnh thoảng dùng thức ăn không có thịt. Một phân nửa chén đậu đỏ chứa đầy chất đạm tương đương với 3 lạng thịt.

Thay đổi quan điểm?
Vì thế hiển nhiên sức ép được hiểu như sau : Thời buổi khó khăn làm cho cơn dịch béo phì trở thành xấu đi. Và sau cùng là họ chẳng quan tâm xử lý nó.

Drewnowski vừa nhận ra bề mặt sáng sủa có thể thực hiện được bởi ông ta hy vọng rằng mọi người có thể bắt đầu nhìn ra nguồn ánh sáng khác. “Rất nhiều nhân viên bảo vệ sức khoẻ công cộng và ngay cả những nhà nghiên cứu về dinh dưỡng cho rằng theo đuổi chế độ ăn kiêng thật dể dàng,” ông nói tiếp. “Mọi người đều có thể làm được bằng sự chọn lựa.”

Bây giờ thì thực phẩm càng ngày càng đắt và rất nhiều người Hoa Kỳ ngày càng kiếm được ít tiền hơn để mua thực phẩm, họ liền sau đó nhận ra chế độ ăn kiêng không ích gì cho sức khoẻ. Và việc thay đổi chẳng đến được từ sự chọn lựa thức ăn.

“Mọi sự bổng nhiên dồn đến, mục tiêu chính là tiền,” Drewnowski phát biểu. “Những lời bình luận của tôi trước đây về giá thực phẩm không phải là yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn thức ăn. Bay giờ thì mọi người đang lắng nghe.”

Ông ta kêu gọi thay đổi một vài trợ cấp nông nghiệp và những chương trình giúp đở về thực phẩm và chấm dứt “phát triển kinh tế” về việc bảo đảm chế độ ăn uống là tốn kém không thể thực hiện được cho nhiều gia đình.

“Chúng tôi có phát hành những hướng dẫn về chế độ ăn uống dựa trên cơ sở khoa học,” Drewnowski nói.

“Giờ thì đúng lúc các nhà nghiên cứu dinh dưỡng phải hành động không những trên phương diện khoa học mà còn về kinh tế. Không phải chúng ta chỉ quan tâm về dinh dưỡng. Chúng ta cần phải quan tâm đến việc làm sao thực phẩm vừa túi tiền mọi người.”

Nhiều người Mỹ muốn tiêu ít tiền về thực phẩm.
Ken Locke ở Moscow, Idaho thường hay ăn ở nhà. “Tôi ăn mì gói nhiều lần trong tuần lể,” anh ta cho biết. “Tất nhiên là tôi có đũ mẹo thêm vào - cà-rốt, hành lá xanh, rau bina, trứng - những chủ yếu vẫn là mì ramen.”

Thật không nơi nào mà giá cả không tăng vọt. Một thùng 24 gói mì - anh ta hay mua mì gói bán sỉ - giá bán mọi khi là $2.98 USD nhưng từ đầu năm nay đã tăng lên $3.98 USD một thùng. Dù cho đã tăng lên 33%, mì gói ramen vẫn còn rẽ hơn so với các loại mì tương tự. Vì vậy chẳng có lý do gì anh ta thay đổi thức ăn.

Đó không phải là trường hợp chung cho dân cư ở Hoa Kỳ.

Công ty Booz & Co., một công ty cố vấn tổng thể quốc gia về tiêu thụ nghiên cứu trên 1.000 hộ trong tháng chín vừa qua đã nghiệm thấy nhiều gia đình giảm mức chi tiêu về thực phẩm. Có hơn 40% gia đình đã ăn ít đi từ 6 tháng qua và khoảng 30% sẽ áp dụng chế độ giảm ăn trong tương lai. Khoảng 1/3 các gia đình mua sắm thực phẩm của các thương hiệu siêu thị và thêm 9% có ý định sẽ mua hàng các thương hiệu nầy.

Nguồn : Trim the fat by Karen Ravn - Los Angeles Times